Fabrika ve Endüstriyel Tesis Değerlemesi
Fabrika ve endüstriyel tesislerin adil piyasa değerini; mekânsal ve yapısal kriterleri, yasal durumu ve birden fazla değerleme yöntemini birlikte değerlendirerek belirliyoruz.

Fabrika ve tesis değerlemesi neden yapılır?
Oldukça büyük yatırımlarla ortaya çıkan fabrika ve endüstriyel tesislerin; alım satım, teminat veya ipotek işlemleri, şirket bölünme ve birleşmeleri ya da muhasebe kayıtlarında maddi duran varlıklar başlığı altında kayıt altına alınması gibi durumlarda değerlendirilmesi söz konusudur.
Fabrika ve endüstriyel tesislerde değerleme sırasında dikkat edilmesi gereken pek çok kriter vardır. Bunlardan ön plana çıkanlar, taşınmazın mekânsal kriterleri ile yapısal kriterleridir.
Mekânsal kriterler
Taşınmazın konumu, büyüklüğü, geometrik formu ve topografik yapısı; sanayi bölgesinde ya da organize sanayi bölgesinde olup olmadığı; çevrede sanayi üretiminin bulunup bulunmadığı; bölgenin sanayi yatırımları için tercih edilip edilmediği; hammadde ve bitmiş ürün nakliyesi için ana arterlere uzaklığı; taşımacılığın alternatifli olması (liman, havaalanı, tren vb.); ihracat ve ithalat için gümrük ya da serbest bölgeye uzaklığı ve konumun spesifik bir ürün için seçilip seçilmediği, mekânsal olarak dikkat edilmesi gereken kriterlerdir.
Spesifik ürün için mekân seçimi, bölgede üretilen herhangi bir ürünün veya çıkarılan maden, petrol vb. ürünlerin işlenmesi için tesisin kurulup kurulmadığını ifade eder. Ürün odaklı lokasyon seçilerek kurulan tesisin el değiştirmesinde daha farklı kısıtlılıklar çıkacağı öngörülebilir.
Yapısal kriterler
Mekânsal kriterlerin yanında yapının kendisiyle ilgili yapısal kriterler de vardır. Fabrika ve endüstriyel tesisler, büyük oranda ihtiyaca göre yapılan teknik altyapıyla inşa edilir.
Planlama aşamasında başlayan kapalı ve açık alan ihtiyacı, yapının cinsi, aks genişlikleri, yükseklik, yükleme alanı, tır parkı, açık/kapalı depolama ve stok alanları, makine temelleri, üretim holleri ve makine yerleşimleri; gezer vinç ve portal vinç gibi taşıma ekipmanlarının kapasite ve genişliklerinin yapının statiğiyle ilişkisi; katlı yapılarda binanın taşıma kapasitesi (kg/m²) hesapları; idari bölüm, ofis ve sosyal alan ihtiyaçları; işçi sayısıyla orantılı yemekhane, soyunma, duş ve WC sayısı büyük oranda tesisi ilk kuran işletmenin ihtiyacına göre şekillenir.
Ayrıca kullanılan hammadde ve üretilen ürünün ebadı, stok durumu, yanıcı/patlayıcı veya zehirli/toksin özelliği ile gıda/hijyen özelliklerine göre tesisin iç yapısında farklılıklar ortaya çıkabilir. Yangın algılama, ihbar ve söndürme sistemleri, yangın suyu deposu, iç ve dış mekân hidrant sayısı, personel toplanma alanları gibi detaylar da işletme ihtiyacına göre tasarlanır.
Yasal ve hukuki durum
Değerlemede mekânsal ve yapısal kriterlerle birlikte taşınmazın yasal ve hukuki durumu da dikkate alınır. Tapu kayıtlarındaki malik, beyan, şerh, irtifak hakkı, üst hakkı ve rehin hakkı kayıtları ile ilgili kurumlarda (belediye, tapu, kadastro, il özel idaresi, OSB vb.) bulunan imar durumu, yapılaşma izni, mimari ve statik projeler, ruhsat, iskân gibi pek çok yasal evrak incelenir.
Taşınmazın proje alanı, düzenlenmiş ruhsat ve iskân belgelerine istinaden hesaplanır; mevcut yapı ölçülerek proje ile karşılaştırılır. Yasal izinlere tabi proje alanı ile hesaplanan değer “Yasal Değer” başlığında belirtilir. Yapıda projeye aykırı büyüme alanı varsa bu durum ayrıntılandırılarak “Mevcut Değer” başlığında belirtilir ve taşınmaza adil piyasa değerleri takdir edilerek raporda nihai sonuca ulaşılır.
Değerleme yöntemleri
Fabrika yapıları ve endüstriyel tesislerde değerleme sırasında birden fazla yöntem olsa da en çok kullanılan ve en doğru sonuca ulaşan yöntem maliyet yöntemidir. Ancak özellikle büyük tesislerde yalnızca maliyet yöntemi kullanılmaz; değer, pazar yaklaşımı, bina çıkartma ve gelir indirgeme yöntemleriyle kontrol edilip desteklenir.
Pazar yaklaşımı yöntemi
Pazar yaklaşımı, taşınmazın fiyat bilgisi elde edilebilir olan aynı veya karşılaştırılabilir (benzer) varlıklarla karşılaştırılması suretiyle gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımı ifade eder. Fabrika ve endüstriyel tesisin bulunduğu arsanın lokasyonu, sanayi bölgesinde veya organize sanayi bölgesinde olup olmaması, ulaşımı, büyüklüğü, eğimi ve geometrik formu gibi yukarıda belirtilen mekânsal kriterler göz önünde bulundurularak arsa değeri takdir edilir.
Bu yöntemde taşınmaza yakın konumlu, aynı ya da muadil yapılaşma şartlarına sahip, satışa sunulmuş arsa emsalleri baz alınır. Emsallere; konum, büyüklük, yapılaşma şartları vb. kriterlerin değerlendirilecek taşınmazın arsasına göre avantaj ve dezavantajları kıyaslanarak gerekli indirgemeler uygulanır ve ortalama bir arsa birim değeri tespit edilir. Kimi sanayi sitelerinde ve organize sanayi bölgelerinde olduğu gibi, aynı arsa alanına sahip muadil büyüklükteki satışa sunulmuş taşınmazların konum, bina niteliği ve lokasyon gibi şerefiye farkları kıyaslanarak da gerekli indirgemeler uygulanıp birim fiyat hesaplanabilir.
Bina çıkartma yöntemi
Bu yöntemde taşınmaza yakın konumlu, muadil yapılaşma şartlarına sahip arsalar üzerinde tesis edilmiş ve satışa sunulmuş fabrika yapılarının arsa ve kapalı alan bilgisi sorgulanarak elde edilen verilerden arsa değeri hesaplanır. Hesaplamada taşınmazın toplam değerinden öncelikle pazarlık payı ve yatırımcı karı çıkarılır; ardından fabrika yapısının bina maliyeti, yıpranma payı göz önünde bulundurularak hesaplanıp çıkarıldığında arsaya kalan değer bulunur. Kalan arsa değerine pazar yaklaşımında olduğu gibi konum, büyüklük vb. şerefiye indirgemeleri uygulanarak arsa birim değeri tespit edilir. Bu sayede pazar yaklaşımı yöntemiyle tespit edilen arsa değeri desteklenmiş olur.
Maliyet yöntemi
Bu yaklaşımda, bir varlığın cari ikame maliyetinin veya yeniden üretim maliyetinin hesaplanması ve fiziksel bozulma ile diğer biçimlerde gerçekleşen tüm yıpranma paylarının düşülmesi suretiyle gösterge niteliğindeki değer belirlenir. Bu yöntemde ana yaklaşım, bir taşınmazın değerinin o taşınmazın yerine koyma maliyetini geçemeyeceğidir.
Maliyet yönteminde taşınmazın değeri, arsa değeri ile bina maliyetinin toplamından oluşur. Arsa değeri pazar yaklaşımı ve bina çıkartma yöntemleriyle tespit edilir. Bina değeri ise yapının inşaat tarzı, niteliği, büyüklüğü, yüksekliği, aks açıklığı, taşıma kapasitesi, teknik ekipmanların altyapısı vb. yukarıda anlatılan kriterler ışığında birim maliyet hesabı yapılarak takdir edilir; bina yaşı göz önünde bulundurularak gerekli yıpranma payı indirgemesi uygulanır.
Bir tesis içinde farklı nitelikteki yapıların farklı birim maliyetleri olabilir. Fabrika binası, depo binası, idare binası, sosyal bina ve yardımcı yapıların (güvenlik, trafo, su deposu vb.) üretim maliyetleri farklıdır. Örneğin idare binasının iç tefrişatı daha ayrıntılı olacağından üretim binasından ayrıştırılmalıdır; aynı şekilde üretim binasının teknik altyapı ihtiyacı depo yapılarından farklı olabilir. Bu nedenle değerlemede tüm yapılar ayrıntılı olarak incelenerek rapor hazırlanır. Yapıların haricinde inşaat maliyetinde çevre düzenlemesi, çit, perde duvar, taş duvar, çevre yolları, asfalt, beton, kilit taşı gibi satıh kaplamaları ile peyzaj da dikkate alınır.
Yapıların değeri tespit edilirken ilgili kurumlarda (belediye, tapu, OSB, il özel idaresi vb.) incelenen mimari proje, ruhsat ve iskân gibi yasal evraklara göre taşınmazın proje alanı üzerinden yasal alan hesaplanır. Yapılarda projeye aykırı büyümeler veya tesis bünyesinde yasal evrakı bulunmayan ilave yapılar varsa mevcut alan hesaplanır. Bu durumda taşınmaza “Yasal Durum Adil Piyasa Değeri” ve “Mevcut Durum Adil Piyasa Değeri” olmak üzere iki ayrı değer takdir edilir.
Gelir indirgeme yöntemi
Gelir yaklaşımı, gösterge niteliğindeki değerin, gelecekteki nakit akışlarının tek bir cari değere dönüştürülmesiyle belirlenmesini sağlar. Gelir yaklaşımında varlığın değeri, varlık tarafından yaratılan gelirlerin, nakit akışlarının veya maliyet tasarruflarının bugünkü değerine dayanılarak tespit edilir.
Tüm bu yöntemler kullanılarak fabrika ve endüstriyel tesislerin mekânsal ve yapısal kriterleri incelenir ve adil piyasa değeri takdir edilir.
Rapor hazırlama ve kontrol süreci
Fabrika ve endüstriyel tesis değerlemesinde rapor, üç aşamalı bir inceleme ve kontrolle üretilir:
- 1Değerleme uzmanı
Gerekli yasal evrak incelemesini, yer görme işlemini, belirtilen tüm kriterlerin incelenmesini ve emsal araştırmasını yaparak raporu üretir.
- 2Kontrolör
Gayrimenkul değerleme uzmanı olan kontrolör, tüm teknik verileri gözden geçirir, emsalleri inceler ve bölgede geçmiş dönemlerde hazırlanmış benzer taşınmaz raporlarının sonuçlarını mevcut veri tabanından karşılaştırır.
- 3Sorumlu değerleme uzmanı
Son kontrol aşaması olan sorumlu değerleme uzmanı teknik incelemesini tamamlar, değeri kontrol eder ve raporu sonuçlandırır.
Tüm gayrimenkul değerleme işlemlerinde olduğu gibi fabrika ve endüstriyel tesislerin değerlemesi de konusunda uzman değerleme uzmanlarından oluşan ekip tarafından, ayrıntılı inceleme ve kontroller sonucunda gerçekleştirilir.
Fabrika veya tesis değerlemesi için bizimle görüşün
Değerleme ve danışmanlık ihtiyacınız için bizimle iletişime geçin.
Diğer hizmetlerimiz
Değerleme
- Gayrimenkul Değerleme →
- Gelir Getiren Gayrimenkul Değerlemesi →
- Otel Değerleme →
- Fabrika ve Endüstriyel Tesis Değerlemesi
- Akaryakıt İstasyonu Değerleme →
- Şirket Değerleme Hizmetleri →



Hasanpaşa Mah. Uzunçayır Cd. Yapı İş Merkezi D Blok No: 43/1 Kat: 2 D23 Kadıköy / İstanbul

